Datagedreven telen wordt steeds belangrijker, ook – en misschien juist – voor plantenkwekers. Brabant Plant werkt sinds 2024 met de GroSens Suite, onder andere tijdens de volledige transitie van SON-T- naar LED-verlichting. Oorspronkelijk werd de oplossing voornamelijk gebruikt binnen het teeltonderzoek en daarna om de teeltstrategieën continu te optimaliseren zonder de strakke productieschema’s in gevaar te brengen. Tegenwoordig merkt Onderzoeker Teelt Marvin Verkuijlen dat zijn productiecollega’s ook steeds meer toepassingen vinden voor de sensoren in de dagelijkse praktijk.
Het Nederlandse familiebedrijf Brabant Plant is al sinds 1969 gespecialiseerd in de opkweek van verschillende glasgroenten, zoals tomaat, komkommer, paprika en aubergine, vollegrondsgroenten, bloeiende potplanten en stek- en afkweek materiaal voor de sierteelt. Dit betekent een grote hoeveelheid verschillende productgroepen. Volgens Marvin Verkuijlen, Onderzoeker Teelt, heeft hij alleen al bij tomaat rond de 200 verschillende rassen voorbij zien komen. “En er komen er steeds nieuwe bij die de oude variëteiten vervangen. Deze diversiteit leidt tot steeds meer partij specifieke afwijkingen. Daarnaast gebeurt er plant fysiologisch gezien enorm veel binnen een korte tijd in verband met de verschillende groeifases van tomaten. Dus voor een onderzoeker zoals ik is het één grote speeltuin hier”, zegt hij.
Teeltschema is heilig
“Onze klanten zijn constant op zoek naar nieuwe rassen dus wij doen veel proeven samen met hen. Daarnaast zijn we continu bezig met het onderzoeken en verbeteren van de huidige processen. Maar wanneer we iets willen veranderen, kan dat invloed hebben op het volledige teeltschema. Als we bijvoorbeeld niet kunnen toppen in de oppotfase omdat het plantje niet goed is ingeworteld, dan schuift alles op. Maar ons schema is heilig, want in de opkweek hebben we een harde einddatum.”
Bij Brabant Plant enten ze tegenwoordig soms alleen al tot 200.000 tomatenplanten per dag. “We moeten elke plant optimaal fysiologisch en morfologisch sturen zodat het zich goed ontwikkelt naar de gewenste eindproduct – met sterke wortels en de eerste trossen klaar voor de bloei – op de gewenste leverdatum. Hiervoor moeten we heel precies met temperatuur, water en licht werken om de gewenste vegetatieve of generatieve sturing te bereiken.” In zijn jaren als onderzoeker heeft Marvin veel inzichten en kennis verzameld hierover.
Real-time inzicht
“Bovendien worden onze planten afgeleverd voordat ze volgroeid zijn, dus we missen veel informatie – zoals stengeldikte en kopgrootte – die commerciële telers wel kunnen gebruiken als indicatoren,” vervolgt Marvin. “We kunnen vaak niet eens een weegschaal gebruiken om inzicht te krijgen in de wateropname.”
Om zo veel mogelijk real-time inzicht te hebben in wat er bij de planten – of zelfs ín de planten – gebeurt als input voor de teeltstrategieën, heeft het bedrijf verschillende sensoren geïnstalleerd, inclusief de GroSens Suite van Grodan. Marvin: “De sensordata komt ook in onze Priva-klimaatcomputer en vormt een waardevolle aanvulling op de daggrafieken en ons totaalbeeld.”
Complexe operatie
Brabant Plant heeft momenteel 12 hectare aan kassen, opgesplitst in 27 afdelingen, ieder met een afzonderlijk stuurbaar klimaat en ongeveer 10 verschillende irrigatiezones. Oftewel, het is een zeer complexe operatie. “Als we drie sensoren per kap zouden willen plaatsen – en dat is eigenlijk ook al te weinig – dan zouden wij héél veel sensoren nodig hebben.” Sommige kwekers laten zich hierdoor afschrikken, volgens hem. “Maar wij hebben maar acht GroSens Suite-sensoren aangeschaft en het werkt prima zo. Ze hoeven echt niet overal te staan. Het gaat erom hoe je ze inzet”, zegt de Onderzoeker Teelt.
Schommelingen blootleggen
Als voorbeeld geeft hij het monitoren van het waterniveau op de eb- en vloedvloeren: “Door vier sensoren te plaatsen op verschillende plekken binnen een kap – bijvoorbeeld in het midden en langs de randen – kunnen we controleren of het water zich overal uniform verspreidt.” Daarnaast gebruikt Brabant Plant meerdere sensoren om de uniformiteit gedurende een bepaalde tijd te monitoren. “Dit kan soms interessante schommelingen blootleggen. Dan ga je zoeken naar de oorzaak van het verschil. De data geeft een heel nuttige basis voor het stellen van onderzoeksvragen en het testen van hypotheses.”
Soms kiezen ze een prominent ras of een ras met moeilijkheden en dan volgen ze een hele productiepartij in real time door de verschillende fases – van zaaifase tot eind-afstandfase – heen, legt Marvin uit. “Door die metingen te combineren met andere datalijnen krijgen we een mooi totaalbeeld van welke parameters ertoe doen, wat er met de plant is gebeurd, waar dat aan ligt en wat we anders kunnen doen”, voegt hij toe.
Transitie naar 100% LED
Grodans GroSens Suite was vooral erg nuttig tijdens de recente volledige transitie van Brabant Plant naar dynamische LED-verlichting, een project waar Marvin zich intensief mee bezighield. “Toen we na ongeveer 35 jaar alle SON-T-lampen gingen vervangen, wisten we dat we ons hele teeltschema opnieuw moesten gaan inrichten vanwege de reductie in stralingswarmte en de impact op het microklimaat. We hadden al heel veel data, maar de missing link was inzicht in de verdamping.”
Ze zijn met de metingen begonnen toen ze de SON-T-lampen nog gebruikten en hebben dezelfde metingen voortgezet in de LED-opstelling. “De GroSens-sensor kon gewoon op de vloer staan en met de watergift mee in de roulatie. De inzichten in de verschillen – het effect op EC, worteltemperatuur, wateropname en plantactiviteit – hebben ons echt geholpen om onze schema aanpassingen te controleren en ons bedrijf met deze innovatie klaar te maken voor de toekomst,” aldus Marvin.
Verschuiving naar dagelijkse praktijk
Hoewel de GroSens Suite tot nu toe voornamelijk op strategisch niveau is gebruikt, ziet Marvin een gestage verschuiving naar de dagelijkse praktijk. “Mijn collega’s nemen de Grodan-sensoren steeds vaker als handhelds mee naar de verschillende productieafdelingen. Zo kunnen ze puntmetingen doen naar bijvoorbeeld het watergehalte in het substraat, maar ook als controlemiddel om zeker te gaan dat de rubbers in de kappen geen lekkage hebben.”
Marvin ziet ook nut in de handheldtoepassing in het kader van de vergrijzing van de sector. “Eén van onze oude telers had zo’n ‘gekalibreerde’ hand dat hij precies kon voelen hoeveel water er in een substraat zat. Maar hij is nu met pensioen, dus wij missen een stukje van zijn kennis en ervaring. De jongere generatie kan veel ondersteuning hebben aan zo’n sensor. Het vervangt de groene vingers van een teler niet, maar het is een heel mooi hulpmiddel om te kunnen zien wat er echt gebeurt op plantniveau als reactie op wat wij doen.”
Datakwaliteit
Als onderzoeker let Marvin natuurlijk altijd scherp op de datakwaliteit. “Ter kalibratie controleren we regelmatig hoeveel water er daadwerkelijk in een blok zit en ik ben heel tevreden over de nauwkeurigheid van de Grodan-sensoren. In de aanloop naar de aankoop hebben we sensoren van verschillende partijen getest en het is niet voor niets dat we uiteindelijk kozen voor de GroSens Suite. Het zegt al genoeg dat Grodan een eigen afdeling heeft opgezet om de technologie – en de gebruikers daarvan – actief te ondersteunen. De sensoren zijn bovendien goed afgestemd op de Grodan-blokken.”
Sluitend puzzelstukje
“Hoe je een plant een optimaal sterk begin kunt geven is een puzzel met heel veel stukjes. De GroSens Suite is één puzzelstukje dat veel dingen aan elkaar knoopt en je weer andere stukjes van de teeltstrategie laat controleren en soms onverwachte trends blootlegt. Er is nog genoeg dat deze oplossing ons kan helpen leren en verbeteren, op zowel de korte als de lange termijn”, besluit Marvin.
Meer weten?
Benieuwd hoe GroSens jouw opkweekbedrijf kan ondersteunen? Neem contact op met je Grodan-adviseur voor een demonstratie of adviesgesprek.
