Z drogi prowadzącej do gospodarstwa Smoleń w Męcinie trudno nie zwrócić uwagi na otaczający krajobraz. Z jednej strony zapiera dech w piersi, a z drugiej - górzysty teren, ograniczona dostępność gruntów i okresowe problemy z wodą nie wydają się idealnym miejscem do rozwoju nowoczesnej produkcji szklarniowej. A jednak właśnie tutaj od ponad 40 lat rodzina Smoleń konsekwentnie rozwija swoje gospodarstwo, dostosowując je do nowych realiów rynkowych i technologicznych.
Zdjęcie: malowniczy widok na Tatry Wysokie w sąsiedztwie GO Smoleń.
Dziś gospodarstwo prowadzą wspólnie Edward, Danuta i ich syn Jarosław Smoleń. Pod szkłem znajduje się łącznie 1,4 ha upraw. Rodzice specjalizują się w produkcji ogórka, natomiast Jarosław odpowiada za uprawę pomidora. Choć obecnie gospodarstwo korzysta z doświetlania asymilacyjnego i inwestuje w nowoczesne rozwiązania energetyczne, jego historia rozpoczęła się znacznie skromniej.
Wszystko zaczęło się w 1982 roku od jednego tunelu foliowego. Później pojawiła się używana szklarnia. Kolejny krok wymagał już odwagi i wiary we własną wizję rozwoju. Jak wspomina Edward Smoleń, w pewnym momencie pojawiła się prosta myśl: „Dlaczego ja nie stawiam holenderki?”. Efektem była budowa nowoczesnej szklarni w 2002 roku, która wyznaczyła nowy kierunek rozwoju gospodarstwa.
Od tego momentu gospodarstwo rozwija się, aby sprostać wymagającym warunkom regionu. Tak było z decyzją o wprowadzeniu uprawy doświetlanej, dostosowaniem kalendarza produkcji do dostępności wody, a później także z inwestycją w gazogenerator, który dziś stanowi dodatkowe źródło energii dla produkcji.
Rozwój wyznaczany przez lokalne warunki
Choć w wielu gospodarstwach głównym kierunkiem rozwoju jest zwiększanie powierzchni produkcyjnej, w przypadku rodziny Smoleń możliwości są ograniczone przez lokalne warunki. Górzyste ukształtowanie terenu i niewielka dostępność gruntów sprawiają, że rozbudowa gospodarstwa nie jest łatwa. Jeszcze większym wyzwaniem pozostaje woda.
W okresie letnim zdarzają się sytuacje, w których lokalny wodociąg nie jest w stanie zapewnić jej odpowiedniej ilości.
To właśnie dostępność wody w dużej mierze wpłynęła na organizację produkcji. Dziś gospodarstwo koncentruje się przede wszystkim na sezonie zimowym, prowadząc uprawę od września do końca czerwca. To przykład podejścia charakterystycznego dla rodziny Smoleń: zamiast walczyć z warunkami, dostosować do nich strategię produkcyjną.
Zdjęcie: Zamiast walczyć z warunkami, rodzina Smoleń postanowiła się dostosować i tak zaczęły się inwestycje w doświetlanie, zmiana strategii uprawowej na zimową, a także inwestycja w gazogenerator – najnowszą innowację gospodarstwa.
Zdjęcie: W gospodarstwie uprawiane są też ogórki. Ogrodnicy stawiają na odmiany odporne na brak światła, tak by produkcja możliwa była również zimą.
Widoczne jest to również w podejściu do inwestycji. Każda z nich musi mieć uzasadnienie ekonomiczne i odpowiadać na konkretne potrzeby gospodarstwa. Tak było w przypadku doświetlania asymilacyjnego. Dziś w szklarni pomidorowej wykorzystywane są lampy sodowe, a równolegle prowadzone są testy technologii hybrydowych.
Jak podkreśla Jarosław Smoleń, decyzje dotyczące technologii zawsze są wynikiem analizy efektywności. Z jednej strony LED-y pozwalają ograniczyć zużycie energii, z drugiej lampy sodowe dostarczają również ciepło, które ma znaczenie dla prowadzenia uprawy zimą, bo każde 12 tys. luksów to 5 stopni ciepła. Najważniejsze pozostaje znalezienie rozwiązania najlepiej odpowiadającego warunkom produkcyjnym gospodarstwa.
Najnowszym krokiem w tym kierunku była inwestycja w gazogenerator CHP (Combined Heat and Power) czyli kogenerator wytwarzający prąd i ciepło. Inwestycja ta stanowi dodatkowe źródło energii dla produkcji doświetlanej. To rozwiązanie wpisuje się w szerszą filozofię prowadzenia gospodarstwa: budowania stabilności i niezależności tam, gdzie jest to możliwe.
Zdjęcie: Inicjatorem inwestycji w gazogenerator CHP był Jarosław Smoleń. Wierzy, że inwestycja pomoże zrównoważyć kosztochłonną uprawę doświetlaną.
Lokalny rynek zamiast pogoni za skalą
Rozmawiając z rodziną Smoleń łatwo zauważyć, że ich strategia rozwoju nie opiera się wyłącznie na technologii. Równie ważne miejsce zajmuje rynek.
W gospodarstwie uprawiane są zarówno pomidory, jak i ogórki. Taki model produkcji pozwala odpowiadać na potrzeby odbiorców i zachować elastyczność. Jednocześnie od lat rozwijana jest strategia oparta na zaopatrywaniu przede wszystkim rynku lokalnego.
Dla rodziny Smoleń skracanie łańcucha dostaw nie jest modnym hasłem, ale świadomym wyborem biznesowym. Owoce trafiają możliwie blisko miejsca, w którym zostały wyprodukowane. Jedynie w okresach największej podaży, przypadających na środek zimowego sezonu produkcyjnego, część towaru trafia dalej.
Co ciekawe, gospodarze zauważają, że zainteresowanie lokalnymi produktami wyraźnie wzrosło już kilkanaście lat temu. Szczególnie po kryzysie związanym z bakterią E. coli konsumenci zaczęli zwracać większą uwagę na pochodzenie żywności i chętniej wybierali warzywa od lokalnych producentów.
Zdjęcie: Jakość owoców to priorytet dla gospodarstwa. Ich pomidory są znane i cenione w okolicy, dzięki czemu strategia zaopatrywania lokalnego rynku jest możliwa.
Stabilność budowana na zaufaniu
W nowoczesnej produkcji szklarniowej wiele mówi się o innowacjach. W gospodarstwie Smoleń równie często pojawia się jednak inne słowo: zaufanie.
Od wielu lat gospodarstwo współpracuje z firmą Grodan. Jak podkreślają gospodarze, o kontynuacji współpracy decydują nie tylko parametry produktów, ale także wieloletnie pozytywne doświadczenia oraz wsparcie doradcze. „Możemy liczyć na fachową poradę dr Krzysztofa Fatla i zespołu, terminowe dostawy” – mówi Pan Edward. „Szczególnie cenimy współpracę z Cezarym Chojeckim, który od lat odpowiada za region i dobrze zna specyfikę naszego gospodarstwa.” – dodaje po chwili.
Przy produkcji doświetlanej, wymagającej wysokich nakładów energetycznych, margines błędu jest niewielki. Dlatego jednym z kluczowych kryteriów wyboru technologii pozostaje bezpieczeństwo produkcji.
„Nie lubię zmieniać sprawdzonych rzeczy” – mówi Jarosław.
To podejście najlepiej widać na przykładzie podłoży. Od momentu wprowadzenia uprawy doświetlanej gospodarstwo korzysta z mat GT Master, która następnie została zastąpiona przez GT Master 10.
„Nie zawiodłem się” – podsumowuje krótko właściciel.
Zdjęcie: Od momentu wprowadzenia uprawy doświetlanej, gospodarstwo uprawia w matach GT Master.
Doceniona jakość
Nie tylko klienci i partnerzy handlowi przez lata doceniali jakość produkcji oraz zaangażowanie rodziny Smoleń. Kolejne dyplomy, statuetki i wyróżnienia dokumentują drogę, jaką przeszła rodzina Smoleń od pierwszego tunelu foliowego do nowoczesnej produkcji szklarniowej. Każde z wyróżnień przypomina o kolejnym etapie rozwoju firmy oraz o pracy włożonej w budowanie marki rozpoznawalnej nie tylko w regionie.
Zdjęcie: Dla Edwarda Smolenia dyplomy to nie tylko pamiątka, ale również potwierdzenie, że podejmowane przez lata decyzje rozwojowe były właściwym kierunkiem
Patrząc na historię gospodarstwa, łatwo dostrzec, że za tymi wyróżnieniami stoi ponad 40 lat konsekwentnie realizowanej wizji rozwoju. Od jednego tunelu foliowego, przez pierwszą szklarnię, aż po nowoczesną produkcję pomidorów i ogórków prowadzoną dziś przez dwa pokolenia jednej rodziny.
W czasach, gdy o sukcesie często mówi się przez pryzmat skali produkcji, gospodarstwo w Męcinie pokazuje, że równie istotne są konsekwencja, umiejętność dostosowania się do zmieniających się warunków i długofalowe myślenie o przyszłości. To właśnie dzięki takiemu podejściu rodzina Smoleń od ponad czterech dekad rozwija swój biznes, pozostając wierna wartościom, na których został zbudowany.
